{"id":5180,"date":"2020-05-28T12:16:47","date_gmt":"2020-05-28T10:16:47","guid":{"rendered":"http:\/\/spzg.org.pl\/?p=5180"},"modified":"2020-05-28T12:18:17","modified_gmt":"2020-05-28T10:18:17","slug":"zarys-historii-rodziny-hegenscheidt","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/zarys-historii-rodziny-hegenscheidt\/","title":{"rendered":"Zarys historii rodziny Hegenscheidt"},"content":{"rendered":"

Zarys historii rodziny Hegenscheidt<\/b><\/span><\/p>\n

Janusz Antonik,\u00a0<\/b><\/span>Micha\u0142 Stawowiak<\/b><\/span><\/p>\n

Wst\u0119p<\/b><\/span><\/p>\n

Niniejszy artyku\u0142 zosta\u0142 przygotowany w \u015blad za opracowaniem Pana Ronalda Winklera, osoby kt\u00f3ra mieszka\u0142a i kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w dawnej szkole za\u0142o\u017conej w posiad\u0142o\u015bci\u00a0 <\/span>rodziny Hegenscheidt w Ornontowicach po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej. W artykule tym wykorzystano r\u00f3wnie\u017c opisane wspomnienia Pani Stefanii Zopo\u0142ki, \u0141ucji Skopi\u0144skiej oraz Anny Adamczyk, kt\u00f3re by\u0142y zwi\u0105zane z folwarkiem w Ornontowicach. <\/span><\/p>\n

S\u0142owem wst\u0119pu, nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce okr\u0119g starego miasta Altena (Westfalia)
\nto prastara kolebka przemys\u0142u druciarskiego w Europie. Miasto otrzyma\u0142o w roku 1456 specjalne przywileje dla tej dzia\u0142alno\u015bci przemys\u0142owej. W roku 1726 utworzono statut cechu, kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi nie dopuszcza\u0142 obcych pracownik\u00f3w do tego przemys\u0142u, jedynie syn\u00f3w z rodzin o wieloletniej tradycji w tym zawodzie.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 1. August Wilhelm Hegenscheidt [7]<\/span><\/p>\n

Johannes Hegenscheidt urodzi\u0142 si\u0119\u00a0 <\/span>w 1652 r. Oko\u0142o 200 lat p\u00f3\u017aniej na \u015bwiat przyszed\u0142 August Wilhelm Hegenscheidt (fot. 1), urodzony w 1823 r. jako najm\u0142odszy z pi\u0119ciorga rodze\u0144stwa, przyby\u0142 na G\u00f3rny \u015al\u0105sk. Zaskakuj\u0105cy jest fakt, \u017ce August Hegenscheidt uko\u0144czy\u0142 jedynie szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 i praktycznie od 15 roku \u017cycia ci\u0119\u017cko pracuj\u0105c, i zarabiaj\u0105c na w\u0142asne utrzymanie, by\u0142 ju\u017c cz\u0142owiekiem samodzielnym. Mia\u0142 bardzo surowego
\ni wymagaj\u0105cego ojca, z kolei jego matka by\u0142a uosobieniem dobroci i spokoju. Po \u015bmierci ojca August odziedziczy\u0142 razem z dwoma \u017cyj\u0105cymi bra\u0107mi po 6000 talar\u00f3w. W wieku 29 lat postanowi\u0142 zgromadzone pieni\u0105dze, jak r\u00f3wnie\u017c pieni\u0105dze po\u017cyczone od braci, przeznaczy\u0107 na za\u0142o\u017cenie w roku 1852 i uruchomienie fabryki drutu w Gliwicach (fot. 2) [1, 5].<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 2. Fabryka drutu w Gliwicach, rok 1900 [8]<\/span><\/p>\n

Pomys\u0142 na za\u0142o\u017cenie fabryki drutu, gwo\u017adzi i \u0142a\u0144cuch\u00f3w powsta\u0142 obok linii kolei w\u0105skotorowej, poprowadzonej r\u00f3wnolegle do koryta Kana\u0142u K\u0142odnickiego w Gliwicach<\/span><\/p>\n


\n(fot. 3). August wykorzystywa\u0142 w pe\u0142ni swoje umiej\u0119tno\u015bci zawodowe oraz do\u015bwiadczenie,
\na przede wszystkim siln\u0105 wol\u0119, co spowodowa\u0142o, \u017ce sprowadzi\u0142 na pocz\u0105tek pierwsz\u0105 maszyn\u0119 parow\u0105 o mocy 15 KM (fot. 4). Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w tym samym roku wystawi\u0142 we Wroc\u0142awiu swoje pierwsze wyroby na sprzeda\u017c. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, a dok\u0142adniej w roku 1857, wybudowa\u0142 pierwsz\u0105 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku walcowni\u0119 drutu i r\u00f3wnie\u017c w tym samym roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Johann\u0105 Fryderyk\u0105 Hesse, kt\u00f3ra posiada\u0142a 8300 talar\u00f3w w obrocie handlowym. Ten zastrzyk finansowy by\u0142 dla Augusta bardzo wa\u017cny i pozwoli\u0142 mu na zakup drugiej maszyny parowej o nieco mniejszej mocy 10 KM [1]. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w \u00f3wczesnych czasach fabryczne maszyny parowe, zalicza\u0142y si\u0119 do maszyn parowych stacjonarnych, bowiem wielu z nas kojarzy maszyn\u0119 parow\u0105 z lokomotyw\u0105 lub og\u00f3lnie z kolejnictwem, nap\u0119dza\u0142y one pozosta\u0142e \u2013 mniejsze maszyny rozlokowane na terenie fabryki lub zak\u0142adu poprzez system sk\u00f3rzanych pas\u00f3w transmisyjnych, co by\u0142o powodem bardzo cz\u0119stych wypadk\u00f3w przy pracy. Niestety znane obecnie silniki elektryczne nie by\u0142y w\u00f3wczas
\nw powszechnym wykorzystaniu z uwagi na s\u0142abo rozwini\u0119t\u0105 ich konstrukcj\u0119 oraz relatywnie wysoki pob\u00f3r mocy elektrycznej z sieci zasilaj\u0105cej. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 3. Fabryka drutu w Gliwicach, po lewej stronie zdj\u0119cia widoczne jest korytko Kana\u0142u K\u0142odnickiego wraz z cumuj\u0105cymi barkami oraz linia kolei w\u0105skotorowej, rok 1901[8]<\/span><\/p>\n

W pierwszym etapie produkcji zbyt wyrob\u00f3w w postaci drutu stalowego, \u0142a\u0144cuch\u00f3w oraz gwo\u017adzi by\u0142 mocno ograniczony, co spowodowa\u0142o k\u0142opoty finansowe i w\u0105tpliwo\u015b\u0107 w dalszy sens produkcji tych wyrob\u00f3w. Do tego kryzysu w obrotach handlowych dosz\u0142a szerz\u0105ca si\u0119 w\u00f3wczas epidemia cholery. W tym okresie niepowodze\u0144 August Hegenscheidt uleg\u0142 przy uruchamianiu maszyny parowej bardzo powa\u017cnemu wypadkowi, trac\u0105c praw\u0105 r\u0119k\u0119. By\u0142 jednak cz\u0142owiekiem twardym, zawzi\u0119tym i wytrzyma\u0142ym na b\u00f3l. Wydaje si\u0119 to nieprawdopodobne, ale pal\u0105c spokojnie swoj\u0105 fajk\u0119, podda\u0142 si\u0119 amputacji r\u0119ki bez narkozy
\ni \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych. Nie czekaj\u0105c przyst\u0105pi\u0142 do intensywnych \u0107wicze\u0144 w pisaniu lew\u0105 r\u0119k\u0105 [1].<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 4. Maszyna parowa w fabryce drutu, rok 1858 [8]<\/span><\/p>\n

W kolejnych latach zapotrzebowanie na wyroby druciarskie, gwo\u017adzie i \u0142a\u0144cuchy wzrasta\u0142o, rozwija\u0142 si\u0119 bowiem przemys\u0142 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, powstawa\u0142y coraz to nowe zak\u0142ady i wytw\u00f3rnie. Patrz\u0105c na dane z tamtego okresu dowiadujemy si\u0119, \u017ce doch\u00f3d roczny fabryki drutu w 1858 roku wynosi\u0142 25382 talar\u00f3w, w roku 1864, a\u017c 138509 talar\u00f3w, natomiast w 1865 roku 197952 talar\u00f3w, a w roku 1866, a\u017c 213387 talar\u00f3w, co \u015bwiadczy\u0142o o bardzo wysokim progresie wynikaj\u0105cym z trafno\u015bci podj\u0119tej decyzji w kierunku produkcji wyrob\u00f3w stalowych takich jak drut, gwo\u017adzie i \u0142a\u0144cuchy.<\/span><\/p>\n

August Hegenscheidt zosta\u0142 s\u0142usznie odznaczony na wystawie \u015bwiatowej w Wiedniu
\nw 1873 roku, wtedy te\u017c rozpocz\u0105\u0142 powa\u017cn\u0105 rozbudow\u0119 swojej fabryki, w kt\u00f3rej produkcja roczna r\u00f3\u017cnych wyrob\u00f3w dochodzi\u0142a do 50000 ton, co by\u0142o bardzo du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 jak na \u00f3wczesne czasy.<\/span><\/p>\n

Warto w tym miejscu nadmieni\u0107, \u017ce August Hegenscheidt by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Przemys\u0142u Kolejowego. Mia\u0142 sze\u015bcioro dzieci. W jego rodzinie preferowa\u0142 zawsze surowy patriarchalizm. By\u0142 bardzo wymagaj\u0105cym cz\u0142owiekiem, szczeg\u00f3lnie pod wzgl\u0119dem pilno\u015bci, aktywno\u015bci, punktualno\u015bci oraz czysto\u015bci nie tylko
\nw domu, ale r\u00f3wnie\u017c w zak\u0142adzie produkcyjnym, co bez przerwy przyczynia\u0142o si\u0119 na jako\u015b\u0107 produkowanych przez niego wyrob\u00f3w. August by\u0142 cz\u0142owiekiem honoru, ponadto by\u0142 rzetelnym kupcem i \u017cy\u0142 zawsze po chrze\u015bcija\u0144sku. Jego \u017cona, Johanna, mia\u0142a powa\u017cne trudno\u015bci, by sprosta\u0107 wymaganiom m\u0119\u017ca jako gospodyni domowa oraz matka. Jednak jej psychiczny wp\u0142yw na m\u0119\u017ca by\u0142o bardzo silny, szczeg\u00f3lnie w\u00f3wczas, gdy August rozwa\u017ca\u0142 g\u0142o\u015bno w formie monologu bie\u017c\u0105ce wa\u017cne kwestie i problemy zawodowe, trzeba w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, \u017ce wtedy obecno\u015b\u0107 jego \u017cony by\u0142a niemal\u017ce obowi\u0105zkowa [1].<\/span><\/p>\n

W procesie wychowania dzieci nie brakowa\u0142o niestety przemocy fizycznej,
\nco w obecnych czasach wielu z nas s\u0142usznie krytykuje. August Hegenscheidt, by\u0142 stale przyt\u0142oczony intensywn\u0105 prac\u0105 zawodow\u0105, spotyka\u0142 si\u0119 ze swoimi dzie\u0107mi tylko przewa\u017cnie w czasie posi\u0142k\u00f3w, w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c przestrzega\u0142 surowej dyscypliny. Czas ten wykorzystywa\u0142 dla kontroli post\u0119pu wiedzy dzieci, ich rozwoju, stawiaj\u0105c im pytania kontrolne na r\u00f3\u017cne tematy. Podczas uroczysto\u015bci rodzinnych obowi\u0105zkowo wybrane dziecko musia\u0142o przem\u00f3wi\u0107, na wybrany temat, przy stole. Przemow\u0119 t\u0105 August traktowa\u0142 to jako praktyczne \u0107wiczenie dykcji swoich dzieci. August by\u0142 bogobojny i podchodzi\u0142 do spraw ko\u015bcielnych z du\u017cym respektem. W niedziel\u0119 w gronie rodzinnym sprawowa\u0142 msz\u0119 domow\u0105, cz\u0119sto z odczytaniem kazania na okre\u015blony tematy. W wolnych, kt\u00f3rych niestety mia\u0142 niewiele, ch\u0119tnie uczestniczy\u0142 w wycieczkach i chocia\u017c nie by\u0142 muzykalny, to z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 i natchnieniem s\u0142ucha\u0142 piosenek marszowych, czasem r\u00f3wnie\u017c tanecznych. Jego c\u00f3rka Anna gra\u0142a cz\u0119sto na fortepianie r\u00f3\u017cne ulubione piosenki Augusta.
\nBo\u017ce Narodzenie Hegenscheidtowie sp\u0119dzali w gronie rodzinnym, zawsze bardzo uroczy\u015bcie. Obfite dania by\u0142y przeznaczone r\u00f3wnie\u017c dla ca\u0142ej obs\u0142ugi domowej. August wymaga\u0142
\nod swoich dzieci wyst\u0119p\u00f3w recytatorskich oraz \u015bpiewu. Ta silna ojcowska r\u0119ka, rzec
\nby mo\u017cna patriarchalna, wywar\u0142a du\u017cy wp\u0142yw na wychowanie i psychik\u0119 syna,
\nOtta Hegenscheidt, urodzonego w 1867 roku, kt\u00f3ry wiernie i starannie w swoim \u017cyciu kontynuowa\u0142 post\u0119powanie swojego ojca [1].<\/span><\/p>\n

Otto Hegenscheidt \u2013 syn Augusta<\/b><\/span><\/p>\n

Otto Hegenscheidt (fot. 5) o\u017ceni\u0142 si\u0119 z 24 letni\u0105 Lucj\u0105 Kunheim, urodzon\u0105 w 1870 roku w Berlinie. Ojciec Lucji, Louis Albert Kunheim, pochodzi\u0142 z Serbii i by\u0142 wysoce inteligentnym, uzdolnionym oraz przedsi\u0119biorczym cz\u0142owiekiem, a tak\u017ce znanym w Berlinie kupcem. Lucja wychowywa\u0142a si\u0119 w dobrobycie i by\u0142a bez konkretnego wykszta\u0142cenia,
\na co gorsza bez wyra\u017anej ambicji (by\u0142 to typowy los kobiet w XVIII i XIX wieku), dlatego te\u017c \u0142atwo i ch\u0119tnie zaakceptowa\u0142a nowe \u015brodowisko na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku [2].<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 5. Otto Hegenscheidt [6, 7]<\/span><\/p>\n

Lucja by\u0142a pi\u0119kn\u0105, inteligentn\u0105 i co wa\u017cne zdoln\u0105 kobiet\u0105. Cz\u0119sto i z ch\u0119ci\u0105 pisa\u0142a wiersze rymowane, czasem tak\u017ce satyryczne i kr\u00f3tkie przedstawienia o tre\u015bci zwi\u0105zanej
\nz najbli\u017cszym \u015brodowiskiem. Jej dzieci, Ruth, Ewa i Klaus, recytowa\u0142y cz\u0119sto te wiersze
\nlub gra\u0142y kr\u00f3tkie przedstawienia podczas uroczysto\u015bci rodzinnych, o kt\u00f3rych wspominano wcze\u015bniej.<\/span><\/p>\n

Ojciec Otta \u2013 Autgust, wykupi\u0142 od Towarzystwa Akcyjnego Przemys\u0142u W\u0119glowego
\ni Kolei mocno zaniedbane obszary ziemi, \u0142\u0105ki i lasy w ilo\u015bci 7000 morg\u00f3w (to jest 1750 ha) wraz z folwarkami w Ornontowicach oraz w Wielkim i Starym D\u0119bie\u0144sku. Przed \u015bmierci\u0105
\nw 1891 roku August Wilhelm Hegenscheidt przekaza\u0142 te dobra swojemu synowi Ottowi [2].<\/span><\/p>\n

Otto Hegenscheidt postawi\u0142 sobie za g\u0142\u00f3wny cel \u017cyciowy ten odziedziczony po ojcu maj\u0105tek, powi\u0119kszy\u0107, ulepszy\u0107, unowocze\u015bni\u0107, a zarazem upi\u0119kszy\u0107. Poka\u017any kapita\u0142 wprowadzony przez Lucj\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa umo\u017cliwi\u0142 Ottowi spe\u0142nienie wszystkich zaplanowanych przez siebie marze\u0144, zamierze\u0144 i plan\u00f3w. By\u0142y to jednak trudne i karko\u0142omne zadania, kt\u00f3re doprowadza\u0142y nierzadko w rodzinie do k\u0142\u00f3tni, poniewa\u017c twarde \u017cycie
\nw \u015brodowisku wiejskim wymaga\u0142o du\u017cego po\u015bwi\u0119cenia r\u00f3wnie\u017c ze strony \u017cony. Otto stale powtarza\u0142, \u017ce jego \u017cona Lucja przywioz\u0142a miejskie maniery do Ornontowic.<\/span><\/p>\n

Otto rozpocz\u0105\u0142, niczym prawdziwy gospodarz, od najtrudniejszych
\ni najkosztowniejszych zada\u0144 terenowych, to jest od melioracji nisko wydajnych u\u017cytk\u00f3w rolnych. By\u0142a to powa\u017cna i do tego bardzo kosztowna inwestycja, ale niezb\u0119dna,
\naby produkcja rolna sta\u0142a si\u0119 op\u0142acalna i w og\u00f3le mo\u017cliwa. Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce w trakcie prowadzenia na poszczeg\u00f3lnych parcelach przez KWK \u201eBudryk\u201d prac in\u017cynieryjnych,
\nw postaci g\u0142\u0119bokich wykop\u00f3w o szeroko\u015bci 4 metr\u00f3w i d\u0142ugo\u015bci ponad 230 m, mo\u017cna by\u0142o przekona\u0107 si\u0119, z jak\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 i pieczo\u0142owito\u015bci\u0105 100 lat temu uk\u0142adano na dw\u00f3ch poziomach siatk\u0119 drenarsk\u0105, o czym opowiada w swoich wspomnieniach Pan Roland Winkler. Obecnie, niestety wspomniana siatka drenarska jest poprzerywana i zniszczona przez r\u00f3\u017cne inwestycje przemys\u0142owe.<\/span><\/p>\n

W kolejnych latach Otto Hegenscheidt rozbudowa\u0142 budynki inwentarskie
\ni gospodarcze, w tym stodo\u0142\u0119 w Ornontowicach oraz nowoczesn\u0105 obor\u0119\u00a0 <\/span>zbudowan\u0105 w 1903 roku w D\u0119bie\u0144sku. Zastosowana w\u00f3wczas w budynkach inwentarskich tak zwana ma\u0142a mechanizacja stanowi do dzi\u015b przyk\u0142ad nowoczesno\u015bci oraz praktyczno\u015bci i u\u017cyteczno\u015bci
\nw tej dziedzinie. Otta cechowa\u0142 zmys\u0142 nowatorski: sprytnie wykorzystuj\u0105c spadek terenu obok budynk\u00f3w inwentarskich, wybudowa\u0142 w Ornontowicach, bardzo nowoczesn\u0105, dwupi\u0119trow\u0105 stodo\u0142\u0119, uwa\u017can\u0105 jeszcze po II Wojnie \u015awiatowej przez polskich fachowc\u00f3w za szczyt my\u015bli technicznej i niezwykle \u015bmia\u0142e rozwi\u0105zanie jak na \u00f3wczesne czasy. Przy wymianie dach\u00f3wki, kt\u00f3rej zu\u017cyto na pokrycie stodo\u0142y oko\u0142o kilkunastu ton, stodo\u0142y w latach 60 ubieg\u0142ego wieku, polscy budowniczowie podziwiali kunszt rozwi\u0105zania tak skomplikowanej konstrukcji no\u015bnej dwupi\u0119trowej stodo\u0142y, rzecz bardzo rzadk\u0105 na skal\u0119 krajow\u0105, a kto wie czy i nie \u015bwiatow\u0105. Obok staw\u00f3w Otto Hegenscheidt wybudowa\u0142 przechowalni\u0119 lodu naturalnego, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 przez ca\u0142y okres letni do sch\u0142adzania mleka i innych produkt\u00f3w spo\u017cywczych, pe\u0142ni\u0105c\u0105 rol\u0119 dzisiejszej ch\u0142odni, a tak\u017ce do produkcji lod\u00f3w jadalnych. Jako ciekawostk\u0119 warto doda\u0107,
\n\u017ce Pan Roland Winkler opisuje w swoich wspomnieniach, i\u017c osobi\u015bcie bra\u0142 udzia\u0142
\nw eksploatacji lodu. Ta nowoczesna baza gospodarcza w Ornontowicach s\u0142u\u017cy\u0142a w latach powojennych jako zaplecze dydaktyczne dla tamtejszego Technikum Rolniczego [2, 6].<\/span><\/p>\n

Klaus Hegenscheidt \u2013 syn Otta<\/b><\/span><\/p>\n

Otto Hegenscheidt wybudowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c sporej wielko\u015bci dom mieszkalny nazwany przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 zamkiem oraz zesp\u00f3\u0142 ogrodniczy dla w\u0142asnych potrzeb. Budow\u0119 neorenesansowej siedziby rodu Hegenscheidt\u00f3w zleci\u0142 uznanemu berli\u0144skiemu architektowi Hugoowi Hartungowi, do dzisiaj rysunek posiad\u0142o\u015bci przechowywany jest w berli\u0144skim Muzeum Architektury. Odst\u0105pi\u0142 du\u017cy obszar ziemi na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a w 1893 roku
\ni budynk\u00f3w towarzysz\u0105cych w Ornontowicach. By\u0142 patronem tej budowy i wraz
\nz mieszka\u0144cami realizowa\u0142 t\u0119 wielk\u0105 i wa\u017cn\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w inwestycj\u0119. Jego syn Klaus Hegenscheidt (fot. 6) z \u017con\u0105 Annemarie byli opiekunami ko\u015bcio\u0142a w Ornontowicach,
\na\u017c do zako\u0144czenia II Wojny \u015awiatowej. Dzi\u0119ki du\u017cej fortunie \u017cony Lucji Hegenscheidt umiej\u0119tnie wykorzystywanej przez Otta stworzono synowi Klausowi nowoczesne zaplecze
\ndo dalszej wydajnej i mo\u017cliwie nowoczesnej produkcji rolnej. Nawet po II Wojnie \u015awiatowej wszyscy u\u017cytkownicy ziemi rolnej w Ornontowicach i D\u0119bie\u0144sku mieli zapewnione wysokie plony rolne. Dalsze inwestycje rodzina Hegenscheidt\u00f3w realizowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c na terenie gminy Orzesze, gdzie wybudowa\u0142a w roku 1912 ko\u015bci\u00f3\u0142 i by\u0142a, a\u017c do zako\u0144czenia II Wojny \u015awiatowej jego patronem. Otto ufundowa\u0142 dla tego ko\u015bcio\u0142a wyj\u0105tkowo cenny witra\u017c, kt\u00f3ry nosi imi\u0119 Ducha \u015awi\u0119tego. Witra\u017c ten przedstawia Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry
\nw promieniach \u015bwiat\u0142a i ognistych j\u0119zykach zst\u0119puje na m\u0119\u017cczyzn i kobiety z czas\u00f3w apostolskich, jak r\u00f3wnie\u017c, co wa\u017cne,\u00a0 <\/span>na ludzi wsp\u00f3\u0142czesnych. Dzie\u0142o to jest bardzo wiernym obrazem biblijnego opisu zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego. W lewej cz\u0119\u015bci witra\u017ca wida\u0107 Matk\u0119 Chrystusa i jednego z aposto\u0142\u00f3w, natomiast w prawej cz\u0119\u015bci przedstawieni s\u0105 dwaj inni aposto\u0142owie. \u015arodkowa cz\u0119\u015b\u0107 witra\u017ca ukazuje kl\u0119cz\u0105cych ludzi wsp\u00f3\u0142czesnych, reprezentuj\u0105cych tutejsze zawody. W\u015br\u00f3d nich znajduje si\u0119 g\u00f3rnik z lamp\u0105 g\u00f3rnicz\u0105 i rolnik trzymaj\u0105cy kos\u0119. Wszyscy s\u0105 nape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym. Na ich twarzach wida\u0107 \u015blady zmagania z \u017cyciem, ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105, znojem i trosk\u0119 o chleb powszedni [2].<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 6. Klaus Hegenscheidt [6, 7]<\/span><\/p>\n

Warto tak\u017ce nadmieni\u0107, \u017ce w \u017borach Otto Hegenscheidt wsp\u00f3lnie ze swoim synem Klausem ufundowa\u0142 jeszcze pot\u0119\u017cniejszy witra\u017c w ko\u015bciele ewangelickim Zbawiciela. Witra\u017c ten przedstawia kl\u0119cz\u0105c\u0105 posta\u0107 chorego m\u0142odzie\u0144ca oraz kobiet\u0119, kt\u00f3rzy ws\u0142uchuj\u0105 si\u0119
\nw g\u0142os anio\u0142a, na objawiaj\u0105cego si\u0119 nad nimi Anio\u0142a wchodzi \u015bwiat\u0142o padaj\u0105ce z g\u00f3ry, kt\u00f3re przyjmuje form\u0119 krzy\u017ca i nosi imi\u0119 Jezusa Chrystusa. Jedna osoba ze sceny biblijnej nie zosta\u0142a dosi\u0119gni\u0119ta przez radosn\u0105 wie\u015b\u0107 anio\u0142a. Twarz m\u0119\u017cczyzny nosi wyra\u017anie \u015blady zw\u0105tpienia i obawy, czy g\u0142os anio\u0142a jeszcze kiedy\u015b do niego dotrze. Witra\u017c ten, niestety, nie przetrwa\u0142 do czas\u00f3w obecnych. Uleg\u0142 zniszczeniu w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych II Wojny \u015awiatowej [5].<\/span><\/p>\n

Pan Roland Winkler wspomina, \u017ce osobi\u015bcie by\u0142 \u015bwiadkiem los\u00f3w przepi\u0119knej fajansowej, barwnej p\u0142askorze\u017aby wielko\u015bci blisko metra, przedstawiaj\u0105c\u0105 Matk\u0119 Bosk\u0105
\nz Dzieci\u0105tkiem otoczon\u0105 z dw\u00f3ch stron anio\u0142ami. Rze\u017aba ta mie\u015bci\u0142a si\u0119 w jadalni zamku nad drzwiami. Gdy komuni\u015bci kazali rze\u017ab\u0119 t\u0119 usun\u0105\u0107, uczniowie ukryli j\u0105, ale niestety, ten schowek, w kt\u00f3rym zosta\u0142a ukryta, nie by\u0142 pewnym zabezpieczeniem. Pan Roland twierdzi,
\n\u017ce rze\u017aba ta jest gdzie\u015b ukryta, czeka i nie zosta\u0142a zniszczona. Oby jego przypuszczenia by\u0142y prawdziwe.<\/span><\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do historii rodziny Hegenscheidt. Otto Hegenscheidt ch\u0119tnie odpoczywa\u0142 nad niewielkim stawkiem w parku. By\u0142o to du\u017ce, pi\u0119kne oczko wodne obsadzone mi\u0119dzy innymi wierzbami p\u0142acz\u0105cymi. Niestety, nowy gospodarz po wojnie w kr\u00f3tkim czasie kaza\u0142 ten stawek zasypa\u0107 odpadami.<\/span><\/p>\n

Otto Hegenscheidt przekaza\u0142 swoj\u0105 posiad\u0142o\u015b\u0107 26 letniemu synowi Klausowi
\ni wyprowadzi\u0142 si\u0119 w 1923 r. do Jeleniej G\u00f3ry. W testamencie zapisa\u0142 poka\u017an\u0105 sum\u0119 na fundusz opieki spo\u0142ecznej. Zmar\u0142 w 21 maja 1933 roku na zawa\u0142 serca.<\/span><\/p>\n

Klaus Hegenscheidt wykaza\u0142 si\u0119 w Ornontowicach odziedziczonym po ojcu rozleg\u0142ym gospodarstwie rolnym wska\u017anikami produkcyjnymi, kt\u00f3re przez kilkadziesi\u0105t lat nie by\u0142y
\nw Polsce osi\u0105galne. Przedtem jednak musia\u0142 prze\u017cy\u0107 I Wojn\u0119 \u015awiatow\u0105, naby\u0107 solidn\u0105 wiedz\u0119 teoretyczn\u0105, a przede wszystkim praktyczn\u0105, w zakresie mechanizacji rolnictwa
\ni rolnictwa og\u00f3lnie.<\/span><\/p>\n

W czasie I Wojny \u015awiatowej jako 18 letni m\u0142odzieniec wcielony zosta\u0142 w szeregi \u017co\u0142nierzy lekkiej jazdy, huzar\u00f3w i s\u0142u\u017cy\u0142 na froncie wschodnim. Zabra\u0142 w\u0142asnego konia
\nz gospodarstwa z Ornontowic. Na wsch\u00f3d od Pi\u0144ska, przy z\u0142ej pogodzie w bagnistym w terenie \u017co\u0142nierze stali miesi\u0105cami, trac\u0105c w tych warunkach du\u017co koni, a gro\u017any wybuch epidemii czerwonki spowodowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 wielu \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/p>\n

Klaus po ci\u0119\u017ckiej chorobie zosta\u0142 skierowany do lekkiej kawalerii u\u0142an\u00f3w
\nw Gliwicach i s\u0142u\u017cy\u0142 dalej, a\u017c do zako\u0144czenia wojny, na terenie Francji i W\u0142och. Co ciekawe,\u00a0 <\/span>tym samym czasie jego ojciec Otto s\u0142u\u017cy\u0142 na froncie wschodnim w okolicy Rawy Rudzkiej, gdzie panowa\u0142y cholera, tyfus i ospa zaka\u017ana.<\/span><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny Otto czyni\u0142 dalsze starania, aby przygotowa\u0107 syna
\ndo obj\u0119cia tak du\u017cej i dobrze zorganizowanej posiad\u0142o\u015bci. W tym celu Klaus musia\u0142 obowi\u0105zkowo po studiach rolniczych uko\u0144czy\u0107 dodatkowy kurs roczny dla przysz\u0142ych zarz\u0105dc\u00f3w ziemi, w trakcie kt\u00f3rego zapozna\u0142 si\u0119 z zasadami organizowania i zarz\u0105dzania du\u017cymi gospodarstwami rolnymi. W celu nabycia praktycznych umiej\u0119tno\u015bci ojciec wysy\u0142a\u0142 go na praktyk\u0119 roln\u0105 do sprawdzonych du\u017cych obszarnik\u00f3w ziemskich w Galicji. Tam,
\nw zupe\u0142nie nowym \u015brodowisku, Klaus spotka\u0142 ludzi otwartych, szczerych i zawsze sk\u0142onnych do przyja\u017ani. Przydzielony zosta\u0142 do obszarnik\u00f3w, a mianowicie pa\u0144stwa Luby i Mirka Lucky w Ja\u0142czynie. By\u0142o to ma\u0142\u017ce\u0144stwo bezdzietne, w kt\u00f3rym obowi\u0105zywa\u0142 \u015bcis\u0142y, wr\u0119cz metodyczny, podzia\u0142 pracy, realizowany w konkretnym celu i z wzajemn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. \u017bona zajmowa\u0142a si\u0119 domem i hodowl\u0105 zwierz\u0105t. Natomiast w ramach pracy spo\u0142ecznej prowadzi\u0142a w domu co\u015b w rodzaju o\u015brodka zdrowia, udzielaj\u0105c pierwszej pomocy osobom potrzebuj\u0105cym. By\u0142a osob\u0105 cierpliw\u0105 i stwarza\u0142a sprzyjaj\u0105c\u0105 atmosfer\u0119 nawet w trudnych
\ni beznadziejnych sytuacjach. Opr\u00f3cz tego wychowywa\u0142a dziewcz\u0119ta <\/span>\u2212<\/span> sieroty, zatrudniaj\u0105c
\nje do r\u00f3\u017cnych prac. I tak w zale\u017cno\u015bci od wieku: dziewcz\u0119ta 10 i 11 letnie do piel\u0119gnacji drobiu, 18 letnie do pracy w kuchni, natomiast 20 letnie otrzymywa\u0142y wiano i wychodzi\u0142y
\nza m\u0105\u017c. Gospodarz Mirko zaj\u0119ty by\u0142 organizacj\u0105 pracy i finansami gospodarstwa. Spo\u0142ecznie bra\u0142 czynny udzia\u0142 w poradnictwie rolniczym [2, 5].<\/span><\/p>\n

Na uwag\u0119 s\u0142uguje fakt, \u017ce Klaus Hegenscheidt zdoby\u0142 w Galicji wiele umiej\u0119tno\u015bci zawodowych, czego dowodem jest urz\u0119dowa opinia z miejsca odbytej praktyki, w kt\u00f3rej mi\u0119dzy innymi dowiadujemy si\u0119, \u017ce by\u0142 cz\u0142owiekiem zdolnym i pilnym. Wykaza\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 wiedz\u0105 fachow\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami organizacyjnymi. W Galicji w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w i \u017byd\u00f3w pozna\u0142 ciekawych ludzi. Zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Panem Czapskim, znanym i szanowanym hodowc\u0105 byd\u0142a, kt\u00f3ry namawia\u0142 go w czasie dalszych kontakt\u00f3w do prac hodowlanych nad stadem byd\u0142a w Ornontowicach i D\u0119bie\u0144sku.<\/span><\/p>\n

W 1923 roku Otto Hegenscheidt przekaza\u0142 26 letniemu synowi Klausowi ca\u0142\u0105 posiad\u0142o\u015b\u0107. Ten za\u015b postanowi\u0142 ulepszy\u0107 i unowocze\u015bni\u0107 gospodark\u0119, wprowadzaj\u0105c nowatorskie rozwi\u0105zania w r\u00f3\u017cnych dziedzinach produkcyjnych. Dotychczasowe ogrodnictwo wykorzystywane tylko dla potrzeb w\u0142asnych przekszta\u0142ci\u0142 w dochodow\u0105 ga\u0142\u0105\u017a produkcyjn\u0105. W tym celu wykorzysta\u0142 swoj\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie kwalifikowanego ogrodnika <\/span>\u2212<\/span> Pana Skowronka i rozszerzy\u0142 hodowl\u0119 kwiat\u00f3w doniczkowych, w tamtych czasach bardzo chodliwych i poszukiwanych. W ramach obowi\u0105zuj\u0105cej reformy rolnej
\nw latach 1930 <\/span>\u2212<\/span> 1931, kt\u00f3ra mia\u0142a za zadanie zaspokojenie regionie Ornontowic g\u0142odu, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d rodzin robotniczo <\/span>\u2212<\/span> ch\u0142opskich, Klaus Hegenscheidt sprzeda\u0142
\npo przyst\u0119pnej cenie, ustalonej przez pa\u0144stwo, oko\u0142o 1\/4 cz\u0119\u015bci u\u017cytk\u00f3w rolnych. Uzyskane pieni\u0105dze przeznaczy\u0142 g\u0142\u00f3wnie na budow\u0119 zak\u0142adu mleczarskiego w Katowicach. Uruchomi\u0142 r\u00f3wnie\u017c 7 sklep\u00f3w z produktami mleczarskimi. Dla uzyskania mleka wolnego od bakterii, przeznaczonego do przerobu w mleczarni, opracowa\u0142 metod\u0119 b\u0142yskawicznego ch\u0142odzenia mleka wydojonego z kr\u00f3w. Mleko by\u0142o wlewane do zbiornika w oborze, nast\u0119pnie ruroci\u0105giem p\u0142yn\u0119\u0142o do ch\u0142odni wodnej w s\u0105siednim pomieszczeniu, po czym sp\u0142ywa\u0142o
\ndo konwi ob\u0142o\u017conej lodem naturalnym. W ten spos\u00f3b obni\u017cano temperatur\u0119 mleka z 36 \u00b0C
\ndo 8 \u00b0C [3, 5].<\/span><\/p>\n

Warto odnotowa\u0107, \u017ce Klaus dokonywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c zakupu zwierz\u0105t hodowlanych dla polepszenia jako\u015bci stada byd\u0142a oraz koni. Wykorzysta\u0142 umiej\u0119tno\u015bci nabyte u Czapskiego
\ni sprowadzi\u0142 za jego po\u015brednictwem wysokiej klasy buhaja, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 wyra\u017anie
\ndo poprawy jako\u015bci stada byd\u0142a.<\/span><\/p>\n

Dla wydajnej produkcji polowej importowa\u0142 na bie\u017c\u0105co kwalifikowane ziarno siewne
\ni nowe odmiany ziemniak\u00f3w. Uruchomi\u0142 tak\u017ce, co ciekawe, tartak i piaskowni\u0119 dla potrzeb w\u0142asnych i otoczenia. W ten spos\u00f3b w kr\u00f3tkim czasie wzros\u0142a og\u00f3lna op\u0142acalno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych ga\u0142\u0119zi gospodarczych. Jako dow\u00f3d, podj\u0119tych przez niego decyzji, niech pos\u0142u\u017cy przyk\u0142ad obory licz\u0105cej 85 kr\u00f3w pod kontrol\u0105 u\u017cytkowo\u015bci mlecznej. Przeci\u0119tna wydajno\u015b\u0107 t\u0142uszczu wynosi\u0142a 3,69 %. W historii hodowli byd\u0142a w Polsce dopiero po 32 latach stado kr\u00f3w Pa\u0144stwowego O\u015brodka Hodowli Zarodowej w Osieku wykaza\u0142o w roku 1968 zbli\u017cone parametry produkcyjne (wg pisma Ministerstwa Rolnictwa z dnia 28 kwietnia
\n1968 r.). Jest to dla Ornontowic naprawd\u0119 wielkie historyczne wyr\u00f3\u017cnienie, zas\u0142uguj\u0105ce na uznanie. Warto r\u00f3wnie\u017c przytoczy\u0107 dwie rekordzistki w produkcji mleka, a mianowicie krow\u0119 o nazwie Carbola, kt\u00f3rej wydajno\u015b\u0107 roczna wynosi\u0142a 7902 kg mleka o zawarto\u015bci t\u0142uszczu 3,95% oraz Zila <\/span>\u2212<\/span> 7575 kg mleka o zawarto\u015bci t\u0142uszczu 4,32% [3, 5, 7].<\/span><\/p>\n

Dla ulepszenia bazy paszowej Klaus Hegenscheidt sprowadzi\u0142 z zagranicy dwa du\u017ce silosy wie\u017cowe, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na radykaln\u0105 popraw\u0119 w \u017cywieniu byd\u0142a w okresie zimy. Proces kiszenia zielonki w tych silosach przebiega\u0142 bez strat [6].<\/span><\/p>\n

Do roku 1939 Pa\u0144stwo Hegenscheidt przeznaczali znaczne fundusze na wspieranie hodowli koni wierzchowych. Dlatego te\u017c Klaus Hegenscheidt ka\u017cdego roku na podk\u0142adzie koni krwi arabskiej i pe\u0142nej krwi angielskiej potrafi\u0142 wyhodowa\u0107 kilka szybkich i zwrotnych koni wierzchowych przeznaczonych dla Wojska Polskiego. Po ojcu kontynuowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na obszarach le\u015bnych nasadzenia d\u0119b\u00f3w czerwonych, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 szybkim wzrostem i odporno\u015bci\u0105 na mr\u00f3z oraz zanieczyszczenia powietrza, kt\u00f3rych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku nie brakowa\u0142o, jak r\u00f3wnie\u017c sosny austriackiej, najwa\u017cniejszej odmiany dla rejon\u00f3w przemys\u0142owych.<\/span><\/p>\n

Ci\u0105g\u0142y post\u0119p w gospodarstwach Hegenscheidt\u00f3w promieniowa\u0142 na ca\u0142\u0105 okolic\u0119. Mimo to by\u0142y okresy, kiedy namawiano Klausa do sprzedania ca\u0142ego maj\u0105tku. Jednak jego przywi\u0105zanie do miejsca urodzenia i odpowiedzialno\u015b\u0107 za odziedziczony po ojcu maj\u0105tek odsuwa\u0142y powstaj\u0105c\u0105 nieraz nierealn\u0105 my\u015bl.<\/span><\/p>\n

Klaus Hegenscheidt na terenie naszego wojew\u00f3dztwa by\u0142 tak\u017ce czynnym dzia\u0142aczem r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w i towarzystw rolniczych. Nale\u017ca\u0142 do os\u00f3b towarzyskich, mia\u0142 dar konwersacyjny, dlatego te\u017c cz\u0119sto przewodniczy\u0142 r\u00f3\u017cnym obradom i dyskusjom. Posiada\u0142 opini\u0119 cz\u0142owieka tolerancyjnego, nie by\u0142 k\u0142\u00f3tliwy ani zuchwa\u0142y. W jego \u015brodowisku uwa\u017cano go za dobrego doradc\u0119 w r\u00f3\u017cnych zagadnieniach oraz problemach rolniczych. By\u0142 szarmancki
\ni ujmuj\u0105cy. Wykaza\u0142 du\u017c\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na n\u0119dz\u0119, ludzkie problemy i zawsze spieszy\u0142
\nz pomoc\u0105. Rygorystycznie i skrupulatnie co miesi\u0105c sprawdza\u0142 dokonane przez administracj\u0119 wp\u0142aty pieni\u0119\u017cne na rzecz ko\u015bcio\u0142a (co potwierdzaj\u0105 zapisy w ksi\u0119gach parafialnych). Uwa\u017ca\u0142 za wielki zaszczyt udzielania pomocy zdolnej m\u0142odzie\u017cy ch\u0119tnej do nauki. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 historia zwi\u0105zana z niekorzystn\u0105 sytuacj\u0105 finansow\u0105 rodziny Kotyczk\u00f3w, szczeg\u00f3lnie
\nw dalszych op\u0142atach zwi\u0105zanych ze studiami wy\u017cszymi syna. Kiedy Ludwig Kotyczka znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie g\u00f3rnik\u00f3w przeznaczonych do zwolnienia z pracy w efekcie szerz\u0105cego
\nsi\u0119 bezrobocia, bezpo\u015brednia interwencja Klausa Hegenscheidta u dyrektora kopalni
\nw Knurowie by\u0142a dla tej rodziny zbawieniem, gdy\u017c nazwisko g\u00f3rnika Kotyczki zosta\u0142o skre\u015blone z listy os\u00f3b przeznaczonych do zwolnienia, a syn szcz\u0119\u015bliwie i w terminie uko\u0144czy\u0142 studia w Krakowie [3].<\/span><\/p>\n

Klausa cechowa\u0142 ponadto g\u0142\u0119boki samokrytycyzm, ale te\u017c sk\u0142onno\u015bci do \u017cyczliwego krytykowania innych, co odziedziczy\u0142 po jego matce, kt\u00f3ra przy ka\u017cdej okazji, cz\u0119sto p\u00f3\u0142\u017cartem, p\u00f3\u0142serio, w formie satyrycznej, co\u015b krytykowa\u0142a, jednak zawsze z umiarem
\ni wyczuciem. W towarzystwie junkr\u00f3w nie potrafi\u0142a znosi\u0107 monotonii i nudy.<\/span><\/p>\n

Istotnym faktem jest to, \u017ce Klaus Hegenscheidt podziwia\u0142 zawsze pracowito\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Ornontowic i D\u0119bie\u0144ska, a szczeg\u00f3lnie rodziny o charakterze robotniczo <\/span>\u2212<\/span> ch\u0142opskim, kt\u00f3re wykazywa\u0142y du\u017c\u0105 szczero\u015b\u0107 i dobroduszno\u015b\u0107, a zarazem nigdy nie da\u0142y si\u0119 oszuka\u0107, co \u015bwiadczy\u0142o o ich pewnego rodzaju przebieg\u0142o\u015bci i wyrachowaniu. Cz\u0119sto te\u017c powraca\u0142 wspomnieniami do czas\u00f3w sp\u0119dzonych w Galicji w\u015br\u00f3d szczerych przyjaci\u00f3\u0142, bowiem by\u0142 to dla niego najlepszy okres w \u017cyciu. Od wczesnych lat m\u0142odo\u015bci wyra\u017ca\u0142 negatywny stosunek do wszystkiego co by\u0142o zwi\u0105zane z uporem i nieust\u0119pliwo\u015bci\u0105,
\na szczeg\u00f3lnie przesadn\u0105 westfalsk\u0105 dyscyplin\u0105 rodziny Hegenscheidt\u00f3w [3, 5].<\/span><\/p>\n

Annemarie Hegenscheidt <\/b><\/span>\u2212<\/span> \u017cona Klausa<\/b><\/span><\/p>\n

W czasie pobytu w Rumunii i Turcji Pani Ruth Hegenscheidt, siostra Klausa, zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 z pann\u0105 Annemarie Schnick i w roku 1927 zaprosi\u0142a j\u0105 na swoje wesele
\ndo Ornontowic. Wtedy te\u017c pozna\u0142 j\u0105 Klaus, jako m\u0142od\u0105 studentk\u0119 medycyny, z kt\u00f3r\u0105 o\u017ceni\u0142 si\u0119 w 1928 roku. By\u0142o to gorzkie rozczarowanie, a jednocze\u015bnie niezrozumienie, dla ojca Klausa, kt\u00f3ry czu\u0142 wielki \u017cal do syna, \u017ce nie znalaz\u0142 sobie ma\u0142\u017conki w rodzinie zwi\u0105zanej
\nz rolnictwem [5].<\/span><\/p>\n

Mimo, i\u017c Klaus odpowiedzialny by\u0142 za rozleg\u0142e i bardzo dobrze funkcjonuj\u0105ce gospodarstwo rolne i r\u00f3\u017cne dodatkowe przedsi\u0119biorstwa, a przy tym mia\u0142 powa\u017cne k\u0142opoty zdrowotne, posiada\u0142 jedn\u0105 nerk\u0119, mimo to zosta\u0142 powo\u0142any w 1941 roku do s\u0142u\u017cby wojskowej. Przebywa\u0142 na terenach wschodnich w okolicy Rylska jako doradca do spraw rolnictwa i zaopatrzenia w \u017cywno\u015b\u0107. Jego \u017cona Annemarie Hegenscheidt (fot. 7) przerwa\u0142a w\u00f3wczas zaoczne studia medyczne we Wroc\u0142awiu i zdecydowa\u0142a si\u0119 podj\u0105\u0107 obowi\u0105zki
\nza m\u0119\u017ca, prowadz\u0105c dalej skutecznie rozleg\u0142e gospodarstwo i przedsi\u0119biorstwa. W listach Klaus podtrzymywa\u0142 j\u0105 jak tylko m\u00f3g\u0142 na duchu i podkre\u015bla\u0142 jej uzdolnienia. Przekonywa\u0142,
\n\u017ce podejmowane przez ni\u0105 decyzje b\u0119d\u0105 w pe\u0142ni uzasadnione i trafne.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Fot. 7. Annemarie Hegenscheidt [6, 7]<\/span><\/p>\n

W roku 1943 z okolic Szitomira na Ukrainie, Klaus Hegenscheidt zosta\u0142 przeniesiony do W\u0142och, w okolice Wenecji. Prowadzi\u0142 z \u017con\u0105 sta\u0142\u0105 korespondencj\u0119, a\u017c do ko\u0144ca kwietnia 1945 roku. W Trie\u015bcie by\u0142 odpowiedzialny za zaopatrzenie w \u017cywno\u015b\u0107. 1 maja 1945 roku,
\nju\u017c po zaj\u0119ciu przez Amerykan\u00f3w miasta Novara niedaleko Milano, niespodziewana kula
\nz pistoletu by\u0142a dla Klausa Hegenscheidta, przebywaj\u0105cego w biurze, \u015bmiertelna. Mogi\u0142a Klausa Hegenschedta znajduje si\u0119 na cmentarzu w Novarze, gdzie ka\u017cdego roku \u017cona Annemarie, a obecnie rodzina, sk\u0142ada wi\u0105zanki kwiat\u00f3w [3].<\/span><\/p>\n

Annemarie Hegenscheidt wprowadzi\u0142a do Ornontowic kultur\u0119 oraz do\u015bwiadczenia nabyte w m\u0142odych latach na terenie Turcji i Rumunii. Urodzi\u0142a si\u0119 w 23 czerwca 1907 roku
\nw Turcji, w Stambule (Istambu\u0142, Konstantynopol), w jedynym pa\u0144stwie na \u015bwiecie, kt\u00f3re nigdy nie uzna\u0142o, co wa\u017cne, rozbioru Polski [5].<\/span><\/p>\n

Rodzice Olga i Robert Schnick wzi\u0119li w 1905 roku \u015blub w Bukareszcie. Matka Olga, urodzona w 1883 roku, jako uzdolniona, wysportowana 17 letnia panna, zatrudniona by\u0142a jako nauczycielka domowa w Bukareszcie. Ojciec Robert, urodzony w 1878 roku, z zawodu in\u017cynier, by\u0142 specjalist\u0105 budowy nowoczesnych, jak na \u00f3wczesne czasy, m\u0142yn\u00f3w w Turcji
\ni Rumunii [4, 5].<\/span><\/p>\n

Do 17 roku \u017cycia Annemarie wychowywa\u0142a si\u0119 na terenie Turcji i Rumunii, przede wszystkim na Wyspie Ksi\u0105\u017c\u0105t na Morzu Marmare. Tam mieszka\u0142a obok kompleksu klasztoru grecko <\/span>\u2212<\/span> ortodoksyjnego, b\u0119d\u0105cego jedynie pod opiek\u0105 mnich\u00f3w, gdy\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 klasztoru by\u0142a wtedy przez pa\u0144stwo tureckie oficjalnie zakazana. Obszerny obiekt by\u0142 otoczony bogat\u0105 flor\u0105, w tym egzotycznymi drzewami i krzewami oraz dywanami r\u00f3\u017cnych ro\u015blin kwitn\u0105cych, w tym szczeg\u00f3lnie niezliczon\u0105 ilo\u015bci\u0105 r\u00f3\u017c. Wspania\u0142y mikroklimat tworzy\u0142 w parkach
\ni ogrodach na wyspie wra\u017cenie ziemskiego raju. Wieloletni kontakt z tak pi\u0119kn\u0105 przyrod\u0105 wytworzy\u0142 u niej g\u0142\u0119bokie zami\u0142owanie do ro\u015blin oraz ich pi\u0119kna, czego dowodem s\u0105 p\u00f3\u017aniejsze usilne starania o wzbogacenie szaty ro\u015blinnej w przyzamkowym parku
\nw Ornontowicach [4].<\/span><\/p>\n

Annemarie w wieku 7 lat by\u0142a dzieckiem m\u0105drym i bardzo zdolnym, ale zarazem przesadnie uczuciowym i wra\u017cliwym na r\u00f3\u017cne niekorzystne, i trudne zjawiska w \u015brodowisku. Dlatego te\u017c przypadkowy widok obs\u0142ugi przepe\u0142nionego poci\u0105gu z rannymi \u017co\u0142nierzami
\nw 1915 roku zrobi\u0142 na 8 letniej dziewczynce piorunuj\u0105ce wra\u017cenie, wywo\u0142a\u0142 szok, kt\u00f3ry pozostawi\u0142 \u015blad i sta\u0142 si\u0119 przyczyn\u0105, a jednocze\u015bnie kierunkiem wyboru przysz\u0142ego zawodu,
\na tak\u017ce sta\u0142ej gotowo\u015bci do udzielania w r\u00f3\u017cnych sytuacjach pomocy osobom potrzebuj\u0105cym.<\/span><\/p>\n

Matka Annemarie przestrzega\u0142a u swoich dzieci wszechstronnego rozwoju fizycznego, dlatego te\u017c jej c\u00f3rka opanowa\u0142a do perfekcji sport wodny i jazd\u0119 konn\u0105. W p\u0142ywaniu na Morzu Marmara by\u0142a w\u00f3wczas nie do pokonania.<\/span><\/p>\n

Na Wyspie Ksi\u0105\u017c\u0105t koncentrowa\u0142a si\u0119 elita inteligencji przybywaj\u0105ca z ca\u0142ej Europy, wywieraj\u0105ca du\u017cy wp\u0142yw na osobowo\u015b\u0107 m\u0142odej dziewczyny. Tam w\u0142a\u015bnie w kr\u00f3tkim czasie Annemarie opanowa\u0142a biegle, szczeg\u00f3lnie w mowie, j\u0119zyk angielski i francuski. Ucz\u0119szcza\u0142a r\u00f3wnie\u017c do angielskiej szko\u0142y dla dziewcz\u0105t, gdzie naby\u0142a umiej\u0119tno\u015bci praktycznych, kt\u00f3re wykorzysta\u0142a p\u00f3\u017aniej w Ornontowicach. Matur\u0119 zda\u0142a w roku 1926 i rozpocz\u0119\u0142a upragnione studia medyczne [4].<\/span><\/p>\n

Jako \u017cona Jana Klausa Hegenscheidta w 1928 roku i w\u0142a\u015bciciela rozleg\u0142ej posiad\u0142o\u015bci, przyst\u0105pi\u0142a do aktywnej wsp\u00f3\u0142pracy z m\u0119\u017cem, rezygnuj\u0105c na czas nieokre\u015blony ze studi\u00f3w medycznych. Wsp\u00f3\u0142\u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie uk\u0142ada\u0142o si\u0119 bardzo pomy\u015blnie. W Ornontowicach znalaz\u0142a okazj\u0119 i mo\u017cliwo\u015bci stworzenia, na wz\u00f3r \u015brodowiska z lat m\u0142odo\u015bci, pi\u0119knej oazy ro\u015blin ozdobnych i od zaraz przyst\u0105pi\u0142a do uszlachetniania oraz wzbogacania szaty ro\u015blinnej w parku przyzamkowym. Sprowadza\u0142a sukcesywnie przez 8 lat rzadkie gatunki ro\u015blin ozdobnych [4, 5].<\/span><\/p>\n

Interesuj\u0105ce s\u0105 relacje Stefanii Zopo\u0142ki\u00a0 <\/span>i \u0141ucji Skopi\u0144skiej, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 w zamku i pami\u0119ta wiele zdarze\u0144 z \u017cycia rodziny Hegenscheidt\u00f3w.\u00a0 <\/span>W dalszym opisie historii skorzystamy z wiadomo\u015bci i wspomnie\u0144 opisanych przez wymienione osoby.<\/span><\/p>\n

\u00a0 <\/span>Najbli\u017csze otoczenie zamku Annemarie obsadza\u0142a krzewami bz\u00f3w szlachetnych, ja\u015bminami i forsycj\u0105, a tak\u017ce cisami. W g\u0142\u0105b parku dokonano nasadze\u0144 r\u00f3\u017canecznik\u00f3w, azalii, magnolii i wielu r\u00f3\u017c rabatowych oraz parkowych. Obok zamku w\u015br\u00f3d pot\u0119\u017cnych g\u0142az\u00f3w za\u0142o\u017cony by\u0142 ogr\u00f3d skalny (skalniak) obsadzony bylinami w bogatym zestawie, gdzie cz\u0119sto te\u015bciowa Annemarie wykonywa\u0142a prace piel\u0119gnacyjne, usuwa\u0142a chwasty.
\nWspaniale prezentowa\u0142y si\u0119 okazy narcyz\u00f3w w r\u00f3\u017cnych odmianach, kt\u00f3re wiosn\u0105 1946 roku dodatkowo upi\u0119ksza\u0142y otoczenie zamku, a tak\u017ce du\u017cy \u201edywan\u201d bardzo wcze\u015bnie kwitn\u0105cego rannika, na pewno do dzi\u015b w Ornontowicach nie spotykanego. Bardzo du\u017ce zastosowanie mia\u0142y w podszyciu parku delikatny zawilec gajowy i przylaszczka pospolita. Drzewostan wzbogacany by\u0142 stopniowo rzadko spotykanymi gatunkami drzew. Obrze\u017ca parku zamkowego by\u0142y g\u0119sto obsadzone, szczeg\u00f3lnie w bliskiej okolicy zamku, cyprysikami groszkowymi w r\u00f3\u017cnych odmianach. Sadzono kasztany jadalne o pi\u0119knych sk\u00f3rzastych li\u015bciach, kolczastych owocach i du\u017cej odporno\u015bci na zanieczyszczenia atmosfery. Wprowadzono r\u00f3wnie\u017c drzewa dla pszczelarstwa, np. rzadko spotykan\u0105 glediczi\u0119 tr\u00f3jcierniow\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 mimoz\u0119 o kwiatach wybitnie miododajnych. Buk odmiany miedzianej, dostarczaj\u0105cy pr\u00f3chnicy, tulipanowiec ameryka\u0144ski o oryginalnych li\u015bciach
\ni kwiatach, jak r\u00f3wnie\u017c jedlic\u0119 o oryginalnych szyszkach oraz wiele innych cennych drzew podnosi\u0142o warto\u015b\u0107, i pi\u0119kno drzewostanu parku zamkowego [4].<\/span><\/p>\n

Annemarie wydzieli\u0142a ma\u0142\u0105 powierzchni\u0119 dla wa\u017cniejszych przyrz\u0105d\u00f3w sportowych: metalowych pionowych dr\u0105\u017ck\u00f3w gimnastycznych, poziomego dr\u0105\u017cka gimnastycznego, por\u0119czy symetrycznej, r\u00f3wnowa\u017cni i innych do \u0107wicze\u0144 lekkoatletycznych.<\/span><\/p>\n

Park ten sta\u0142 si\u0119 oczkiem w g\u0142owie Annemarie. Z relacji zmar\u0142ej M. Gabry\u015b, by\u0142ej pracownicy, dowiadujemy si\u0119, \u017ce \u017cmudne prace piel\u0119gnacyjne w parku by\u0142y niech\u0119tnie przez robotnik\u00f3w wykonywane. M\u0142ode pracownice wola\u0142y p\u00f3j\u015b\u0107 do mniej odpowiedzialnych zada\u0144 polowych. Jedynie \u015bp. Maria Tr\u00f3jca z wielkim zaanga\u017cowaniem potrafi\u0142a wytrwale pracowa\u0107 w parku.<\/span><\/p>\n

Annemarie co roku organizowa\u0142a na koszt gospodarstwa dwu tygodniowe kolonie letnie dla dzieci pracownik\u00f3w w okolicy Bielska. Wykorzystuj\u0105c swoje umiej\u0119tno\u015bci
\nw pracach r\u0119cznych, nabyte w szko\u0142ach tureckich, zach\u0119ca\u0142a m\u0142ode dziewcz\u0119ta
\ndo samodzielnych zaj\u0119\u0107 w tym zakresie. Raz w tygodniu w trakcie spotka\u0144 ka\u017cda uczestniczka dostawa\u0142a bezp\u0142atnie wszelkie materia\u0142y krawieckie i zadanie wykonania najprostszej pracy, np. uszycia koszulki lub fartucha. Dla zdolniejszych uczestniczek by\u0142y bardziej skomplikowane prace, jak szyde\u0142kowanie lub uszycie ca\u0142ej sukienki czy wykonanie na drutach dla siebie cz\u0119\u015bci ubrania. Z ciekawszych prac organizowane by\u0142y wystawy
\ni rozdawane nagrody [4]. <\/span><\/p>\n

Od 1941 r. Annemarie Hegenscheidt obejmowa\u0142a obowi\u0105zki m\u0119\u017ca i prowadzi\u0142a dalej rozleg\u0142e gospodarstwo rolne oraz podleg\u0142e jej przedsi\u0119biorstwa, w tym: zak\u0142ad mleczarski
\nw Katowicach, gorzelnie w D\u0119bie\u0144sku i inne. Pod naciskiem ojca kontynuowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c zaoczne studia medyczne we Wroc\u0142awiu, a praktyk\u0119 i \u0107wiczenia medyczne odbywa
\nw szpitalach na terenie Gliwic. Wykorzystuj\u0105c swoje umiej\u0119tno\u015bci medyczne, prowadzi\u0142a
\nna terenie Ornontowic prelekcje na tematy higieny i profilaktyki zdrowotnej, a tak\u017ce badania okresowe dzieci. Wed\u0142ug relacji Anny Adamczyk, podej\u015bcie Annemarie do dzieci by\u0142o wyj\u0105tkowo \u0142agodne. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 zabawna historia, gdy jej 4 letniego syna Norberta przed badaniem lekarskim ogarn\u0105\u0142 strach, wtedy Annemarie rozpocz\u0119\u0142a weso\u0142\u0105 rozmow\u0119,
\na nast\u0119pnie wzi\u0119\u0142a dziecko na kolana i dopiero, gdy strach u dziecka min\u0105\u0142, przyst\u0105pi\u0142a
\ndo badania. Wykazywa\u0142a wobec dzieci du\u017c\u0105, wr\u0119cz anielsk\u0105 cierpliwo\u015b\u0107. Po zbadaniu wspomnianego Norberta matka otrzyma\u0142a stosowne lekarstwo i sta\u0142y przydzia\u0142 mleka
\nw ramach akcji do\u017cywiania dzieci w trudnych okresach zaopatrzenia w \u017cywo\u015b\u0107 [4, 5].<\/span><\/p>\n

Annemarie by\u0142a wyj\u0105tkowo bezwzgl\u0119dna wobec pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy w czasie obs\u0142ugi niebezpiecznych maszyn i urz\u0105dze\u0144 pozwolili sobie na picie w\u00f3dki. Ponadto uratowa\u0142a Pana Kanika, wi\u0119\u017ania politycznego, zapewniaj\u0105c mu mieszkanie w suterenie zamku i zatrudnienie w charakterze kowala w swoim gospodarstwie. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 pracownikom proponowa\u0142a nieodp\u0142atne przekazanie na w\u0142asno\u015b\u0107 u\u017cytk\u00f3w rolnych. Pracownicy jednak, np. Pan\u00a0 <\/span>Czajecki czy Pan Skopi\u0144ski, odmawiali przyj\u0119cia pola, poniewa\u017c nie widzieli mo\u017cliwo\u015bci i warunk\u00f3w do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. By\u0107 mo\u017ce zabrak\u0142o im odwagi i zaanga\u017cowania. Jedynie Pan Hauschild przyj\u0105\u0142 darowizn\u0119 w tej postaci [4, 5].<\/span><\/p>\n

Anemarie cz\u0119sto przez ca\u0142\u0105 noc sprawdza\u0142a niejednokrotnie zawi\u0142\u0105 i skomplikowan\u0105 dokumentacj\u0119 rozbudowanej dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej i gospodarczej. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c jej religijno\u015b\u0107, bowiem na biurku zawsze sta\u0142 obraz Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem. Wobec wierz\u0105cej i praktykuj\u0105cej obs\u0142ugi by\u0142a przychylna. Dla przyk\u0142adu, kiedy kto\u015b wykaza\u0142 ch\u0119\u0107 uczestnictwa w nabo\u017ce\u0144stwie majowym, zawsze wyra\u017ca\u0142a zgod\u0119 i osobi\u015bcie przejmowa\u0142a w tym czasie wszystkie bie\u017c\u0105ce prace w gospodarstwie [5].<\/span><\/p>\n

Zawi\u0142e prace organizacyjne zwi\u0105zane z prowadzeniem rozleg\u0142ej posiad\u0142o\u015bci
\nnie przeszkadza\u0142y jej w obowi\u0105zkach zwi\u0105zanych ze studiami medycznymi. W 1944 roku uko\u0144czy\u0142a trzeci semestr studi\u00f3w i przyj\u0119\u0142a do wiadomo\u015bci wyznaczony we Wroc\u0142awiu
\nna 12 lutego 1945 roku termin egzamin\u00f3w ko\u0144cowych.<\/span><\/p>\n

W roku 1944 du\u017cy folwark w Ornontowicach i D\u0119bie\u0144sku zaliczany
\nby\u0142 do najlepszych w wojew\u00f3dztwie. Annemarie Hegenscheidt zosta\u0142a wytypowana
\ndo udzia\u0142u w losowaniu nowoczesnych, jak na \u00f3wczesne czasy, maszyn rolniczych. Wylosowa\u0142a najcenniejsz\u0105 maszyn\u0119 <\/span>\u2212<\/span> kombajn zbo\u017cowy marki Class, bardzo nowoczesny
\ni niezast\u0105piony w tak du\u017cym gospodarstwie. Cieszy\u0142a si\u0119 wi\u0119c, \u017ce nast\u0119pne \u017cniwa, w 1945 roku, nie b\u0119d\u0105 dla pracownik\u00f3w gospodarstwa tak uci\u0105\u017cliwe, gdy\u017c zdobyty kombajn
\nw znacznym stopniu przyspieszy\u0142by i u\u0142atwi\u0142by ich realizacj\u0119. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107,
\n\u017ce w gospodarstwie pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce inne, bardzo nowoczesne jak na tamtejsze czasy maszyny, takie jak kosiarki ci\u0105gnione Fahr oraz pierwsze ci\u0105gniki Lanz \u2013 Bulldog [6].\u00a0 <\/span>Niestety, dalszy przebieg wojny sta\u0142 si\u0119 dla rodziny Hegenscheidt\u00f3w bardzo nieprzychylny, a wr\u0119cz niekorzystny.\u00a0 \u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Pani Hegenscheidt wraz z tr\u00f3jk\u0105 dzieci opu\u015bci\u0142a Ornontowice w ostatniej chwili, tu\u017c przed wej\u015bciem wojska radzieckiego. W po\u015bpiechu zorganizowano trzy otwarte pojazdy konne. W jednym z nich umieszczono \u017cywno\u015b\u0107 dla o\u015bmiu os\u00f3b oraz podr\u0119czny baga\u017c, w tym odzie\u017c, koce i prowiant na drog\u0119. Urz\u0105dzono r\u00f3wnie\u017c miejsce dla trojga dzieci, najm\u0142odsza c\u00f3rka, 3 letnia Marianna, ju\u017c wcze\u015bniej opu\u015bci\u0142a Ornontowice. Pierwszy zaprz\u0119g konny prowadzi\u0142a osobi\u015bcie Annemarie Hegenscheidt. Dwa nast\u0119pne, wype\u0142nione pasz\u0105 dla sze\u015bciu koni, by\u0142a ona niezb\u0119dna w okresie zimy, prowadzone by\u0142y ochotniczo przez czterech dezerter\u00f3w z wojska radzieckiego. Wyjazd w kierunku Raciborza nast\u0105pi\u0142 w nocy ze \u015brody na czwartek, a dok\u0142adnie z 24 na 25 stycznia 1945 roku. By\u0142a to decyzja s\u0142uszna, bowiem wojska radzieckie ju\u017c 27 i 28 stycznia 1945 roku uporczywie poszukiwa\u0142y w\u0142a\u015bcicielki zamku,
\ntak zwanej \u201ehadziacki\u201d, nawet w budynkach zamieszka\u0142ych przez pracownik\u00f3w folwarku
\n[4, 5]. Przypomnijmy, \u017ce radzieccy \u017co\u0142nierze nie tolerowali niczego co kapitalistyczne
\ni w\u0142asne. <\/span><\/p>\n

Mro\u017ana noc i go\u0142oled\u017a na drogach wymaga\u0142y od wszystkich podr\u00f3\u017cuj\u0105cych po\u015bwi\u0119cenia i odporno\u015bci psychicznej i ustawiczn\u0105 walk\u0105 ze snem. W Raciborzu Pani Hegenscheidt musia\u0142a zdecydowa\u0107 si\u0119 na dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c poci\u0105giem, na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119,
\nw kierunku Legnicy. Stamt\u0105d wys\u0142a\u0142a swoje dzieci dalej na zach\u00f3d, a sama pospieszy\u0142a
\ndo Wroc\u0142awia z nadziej\u0105, \u017ce zd\u0105\u017cy przygotowa\u0107 si\u0119 i zda\u0107 w terminie ko\u0144cowe egzaminy medyczne na swojej uczelni. Nie zdawa\u0142a sobie sprawy z beznadziejnej sytuacji jaka z dnia
\nna dzie\u0144 zapanowa\u0142a, za wszelk\u0105 cen\u0119 d\u0105\u017cy\u0142a do zdobycia upragnionych kwalifikacji zawodowych. W tym celu odwa\u017cnie, nara\u017caj\u0105c w\u0142asne \u017cycie, wesz\u0142a w stref\u0119 tak zwanej ziemi niczyjej, mi\u0119dzy obiema liniami walcz\u0105cych wojsk, na przedmie\u015bciach Wroc\u0142awia, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 jej akademik. Zabiera\u0142a wa\u017cniejsze podr\u0119czniki medyczne oraz mikroskop, kt\u00f3ry by\u0142 jej prezentem \u015blubnym od Klausa, by najpierw w schronach przeciwlotniczych, a p\u00f3\u017aniej w szpitalu, w kt\u00f3rym podj\u0119\u0142a bezp\u0142atn\u0105 prac\u0119 sprz\u0105taczki, przygotowywa\u0107 si\u0119 dalej do egzamin\u00f3w [4].<\/span><\/p>\n

Niestety, nakaz opuszczenia Wroc\u0142awia przez mieszka\u0144c\u00f3w obj\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onk\u00f3w komisji egzaminacyjnej. Annemarie opuszcza\u0142a Wroc\u0142aw ju\u017c pod ostrym ostrza\u0142em artyleryjskim, spiesz\u0105c do swoich dzieci. Po drodze by\u0142a \u015bwiadkiem tragedii, poniewa\u017c zmar\u0142a jej znajoma, kt\u00f3ra przed \u015bmierci\u0105 prosi\u0142a j\u0105 o zaopiekowanie si\u0119 pi\u0119ciorgiem dzieci. Transport tych dzieci do miejsca przeznaczenia uda\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107 z wielkimi trudno\u015bciami, ale mimo tego sprosta\u0142a podj\u0119temu zobowi\u0105zaniu. Podr\u00f3\u017c na zach\u00f3d wielokrotnie przerywana by\u0142a nalotami ameryka\u0144skich samolot\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Po dotarciu na miejsce umie\u015bci\u0142a dzieci w bezpiecznym miejscu, sama za\u015b uda\u0142a
\nsi\u0119 do Berlina, gdzie na podstawie dokumentacji przebiegu studi\u00f3w uzyska\u0142a zezwolenie
\nna sk\u0142adanie egzamin\u00f3w ko\u0144cowych. Przygotowywa\u0142a si\u0119 do nich przewa\u017cnie w schronach przeciwlotniczych w bardzo trudnych warunkach. Tam te\u017c prze\u017cywa pierwsze spotkanie
\nz wojskiem radzieckim. Szcz\u0119\u015bliwy zbieg okoliczno\u015bci umo\u017cliwi\u0142 jej kontakt z kierownikiem szpitala w Babelsbergu, Panem doktorem Wendte, kt\u00f3ry zatrudni\u0142 j\u0105 nieodp\u0142atnie na terenie szpitala i tym samym zapewni\u0142 pe\u0142n\u0105 ochron\u0119 przed Rosjanami [4].<\/span><\/p>\n

Pobyt w tamtejszym szpitalu wymaga\u0142 od cz\u0142owieka du\u017cego po\u015bwi\u0119cenia i wyrzecze\u0144. Podstawowym produktem \u017cywno\u015bciowym by\u0142y przez d\u0142ugi czas zwyk\u0142e suszone ziemniaki, wykorzystywane w normalnych warunkach jako pasza dla zwierz\u0105t. Annemarie przygotowywa\u0142a si\u0119 do egzamin\u00f3w przewa\u017cnie noc\u0105, zaliczaj\u0105c je sukcesywnie. W dniu
\n3 sierpnia 1945 roku zda\u0142a pomy\u015blnie egzaminy dyplomowe. Postanowi\u0142a wi\u0119c opu\u015bci\u0107 szpital i wr\u00f3ci\u0107 do swoich dzieci.<\/span><\/p>\n

W drodze powrotnej zatrzyma\u0142a si\u0119 w mie\u015bcie Erfurt obok miejscowo\u015bci Bad Herzfeld, gdzie w internacie szkolnym przebywa\u0142a je c\u00f3rka Nicol. Prze\u017cy\u0142a tam bardzo wstrz\u0105saj\u0105ce chwile. Chc\u0105c dosta\u0107 si\u0119 do c\u00f3rki musia\u0142a przej\u015b\u0107 w zorganizowanej grupie przez Las Tury\u0144ski, przekraczaj\u0105c wtedy jeszcze nie ustalon\u0105 lini\u0119 demarkacyjn\u0105, gdzie mie\u015bci\u0142y si\u0119 na przemian posterunki ameryka\u0144skie i radzieckie. Dla spokojnego przej\u015bcia obok posterunku radzieckiego wystarczy\u0142a tak zwana zbiorowa sk\u0142adka. Jednak w jednym miejscu ca\u0142\u0105 grup\u0119 ludzi umieszczono w piwnicy budynku zaj\u0119tego na potrzeby posterunku. Stamt\u0105d wyprowadzono Annemerie pod broni\u0105 i popychaj\u0105c w pistoletem prowadzono
\nw kierunku lasu. Przera\u017aliwy, powtarzaj\u0105cy si\u0119 krzyk: \u201eJestem matk\u0105 czworga dzieci\u2026\u201d, wypowiedziany po polsku, zmieni\u0142 decyzj\u0119 Rosjanina, kt\u00f3ry pu\u015bci\u0142 j\u0105 wolno. W obawie przed oddaniem strza\u0142u Annemarie biega w kierunku najbli\u017cszego posterunku ameryka\u0144skiego. Znaj\u0105c biegle j\u0119zyk angielski opisa\u0142a Amerykanom ca\u0142e zaj\u015bcie, jakie j\u0105 spotka\u0142o. Amerykanie byli przekonani, \u017ce to jej ubi\u00f3r by\u0142 podejrzany, szczeg\u00f3lnie d\u0142ugie spodnie, zbli\u017cone kolorem do ubioru wojskowego [4, 5].<\/span><\/p>\n

Zapewniwszy bezpieczne miejsce dzieciom, Annemarie Hegenscheidt czyni\u0142a usilne starania o sta\u0142\u0105 prac\u0119. Jednak w tym okresie by\u0142o wielu bezrobotnych lekarzy, nawet tych
\nz wieloletnim sta\u017cem. Poniewa\u017c nale\u017ca\u0142a do os\u00f3b aktywnych i przedsi\u0119biorczych wytypowano j\u0105 do pracy na terenie Anglii, by zapozna\u0142a si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 organizacyjn\u0105 tamtejszych przyklasztornych klinik medycznych. Zna\u0142a dobrze j\u0119zyk angielski, tote\u017c
\nw kr\u00f3tkim czasie znalaz\u0142a tam wyj\u0105tkowo przyjaznych ludzi. Do\u015bwiadczenie nabyte w Anglii Annemarie wykorzysta\u0142a w nast\u0119pnych latach w pracy zawodowej w szpitalu w Bremen. Specjalizowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w chorobach kobiecych, a od 1953 roku pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 kierownicz\u0105 w tym szpitalu. W tym czasie jej syn Piotr sko\u0144czy\u0142 studia medyczne
\ni po siedmioletniej praktyce lekarskiej w Indiach obj\u0105\u0142 po matce w 1978 roku posad\u0119
\nw szpitalu [4].<\/span><\/p>\n

Annemarie Hegenscheidt by\u0142a dumna, \u017ce jej dzieci pomimo trudnego dzieci\u0144stwa osi\u0105gn\u0119\u0142y sw\u00f3j cel \u017cyciowy i od wielu lat pracuj\u0105 zawodowo. Jej c\u00f3rka Nicol <\/span>\u2212<\/span> jako dyplomowany psycholog, syn Otto <\/span>\u2212<\/span> jako in\u017cynier budownictwa wysokiego i podziemnego oraz rzeczoznawca s\u0105dowy, syn Piotr <\/span>\u2212<\/span> jako lekarz medycyny, c\u00f3rka Marianna <\/span>\u2212<\/span>\u00a0 <\/span>jako psycholog dyplomowany ze specjalizacj\u0105 psychoanalityka i psychoterapeuty [5].<\/span><\/p>\n

Pani Hegenscheidt mieszka\u0142a wraz z rodzin\u0105 w tzw. \u201eMa\u0142ych Ornontowicach\u201d
\nw Dolnej Saksonii, w budynku otoczonym ogrodem. Rosn\u0105 tam dzi\u015b cyprysy groszkowe rozmno\u017cone z sadzonek zielnych matecznika z parku przyzamkowego w Ornontowicach.
\nDla por\u00f3wnania <\/span>\u2212<\/span> w tym samym wieku s\u0105 identyczne cyprysy przed budynkiem si\u00f3str klasztornych w Ornontowicach. W czasie ostatniego pobytu w Ornontowicach pani Hegenscheidt zabra\u0142a na pami\u0105tk\u0119 kilka egzemplarzy tej w\u0142a\u015bnie ro\u015bliny [4].<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 odebra\u0142a \u0142y\u017ceczk\u0119 i ma\u0142y widelec z monogramem \u201eAH\u201d znalezione w Ornontowicach w\u015br\u00f3d bawi\u0105cych si\u0119 w piasku dzieci. By\u0142y to egzemplarze pami\u0105tkowe z 60 osobowego kompletu sztu\u0107c\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Annemarie Hegenscheidt by\u0142a zadowolona, \u017ce w pomieszczeniach zamkowych mie\u015bci si\u0119 szko\u0142a. Zmar\u0142a w 30 kwietnia 1998 roku w wieku 91 lat. Pochowano j\u0105 na cmentarzu w Hammenstedt w Dolnej Saksonii [5].<\/span><\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/span><\/p>\n

[1] G\u0142os Ornontowic. Kwartalnik Samorz\u0105dowy. Nr 11\/98, 1998.<\/span><\/p>\n

[2] G\u0142os Ornontowic. Kwartalnik Samorz\u0105dowy. Nr 12\/98, 1998.<\/span><\/p>\n

[3] G\u0142os Ornontowic. Kwartalnik Samorz\u0105dowy. Nr 13\/98, 1998.<\/span><\/p>\n

[4] G\u0142os Ornontowic. Kwartalnik Samorz\u0105dowy. Nr 14\/98, 1998.<\/span><\/p>\n

[5] Kloch B., Mrzyk M., Siebel J., Szpala D.: Dzieje Ornontowic. Agencja Reklamowo \u2013 Wydawnicza VECTRA, 1999.<\/span><\/p>\n

[6] Zarzycka S., Kaczor A., ARTeria \u2013 Centrum Kultury i Promocji w Ornontowicach: Oronotnowice w Dawnej Fotografii. Agencja Reklamowo \u2013 Wydawnicza VECTRA, 2011.<\/span><\/p>\n

[7] https:\/\/historiaornontowic.pl\/Rodzina_Hegenscheidt<\/span><\/a><\/span><\/p>\n

[8] Zbiory Archiwum Miejskiego w Gliwicach<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zarys historii rodziny Hegenscheidt Janusz Antonik,\u00a0Micha\u0142 Stawowiak Wst\u0119p Niniejszy artyku\u0142 zosta\u0142 przygotowany w \u015blad za opracowaniem Pana Ronalda Winklera, osoby kt\u00f3ra mieszka\u0142a i kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w dawnej szkole za\u0142o\u017conej w posiad\u0142o\u015bci\u00a0 rodziny Hegenscheidt w Ornontowicach po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5180"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5191,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5180\/revisions\/5191"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/spzg.org.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}